| Wieliczka |
|
Ogólnie
Wieliczka to niewielkie miasteczko w województwie małopolskim liczące sobie ok. 19 tys. mieszkańców. Położona 12 km na południowy wschód od Krakowa, leży w kotlinie między dwoma grzbietami wzgórz Pogórza Wielickiego. Dogodne położenie komunikacyjne - bliskie sąsiedztwo głównych węzłów komunikacyjnych i piękne zabytki sprawiają, że Wieliczka jest drugim obok Krakowa najchętniej odwiedzanym miastem w Małopolsce. Historia Wieliczki jest nierozerwalnie związana z odkryciem na tym terenie pokładów soli kamiennej w XII w. Według badań archeologicznych w okolicach Wieliczki sól warzono już 3500-2500 lat p.n.e., jednak pierwsza wzmianka w dokumentach pochodzi dopiero z okresu 1123- 1125r. Nazwa Wieliczka pochodzi od łacińskiego "Magnum Sal" (Wielka Sól), z czasem zaprzestano używać słowa Sól, a wyraz Wielka został przekształcony na Wieliczka.
Historia
W 1290 r. książę Przemysław II zezwolił braciom Jeskowi i Hysinboldowi na założenie w Wielkiej Soli miasta i ustanowił ich pierwszymi wójtami. Również XIII w. sięgają dzieje wielickiego zamku, od początku będącego siedzibą administracyjną Żup Krakowskich – połączonych warzelni i kopalni soli w Wieliczce oraz Bochni. Rosnące dochody z kopalni stanowiły trzecią część dochodów państwa. Nie tylko pozwalały na utrzymanie rodziny królewskiej i dostojników państwowych, ale również rozsławiły Wieliczkę na cały świat. Dzięki zyskom z kopalni budowano i restaurowano klasztory, kościoły, m.in. zamek wawelski. Król Kazimierz Wielki włączył Wieliczkę w tak zwany Sąd Sześciu Miast, który obejmował Kraków, Sącz, Bochnie, Olkusz i Kazimierz. Za jego panowania ukształtowany został szachownicowy układ zabudowy, a miasto otoczone zostało murem obronnym. Na przełomie wieków XV i XVI w kopalni wielickiej pojawili się pierwsi zwiedzający jednym z nich był Mikołaj Kopernik. Wiek XVII to dla Wieliczki czas wielu klęsk, najpierw została splądrowana i spalona przez Szwedów, następnie miasto nawiedziła epidemia. W 1772 r. Wieliczka została zajęta przez Austriaków i odzyskała niepodległość dopiero w 1918 r. W 1939 r. rozpoczęła się okupacja niemiecka.
Kopalnia Soli
Najatrakcyjniejszym obiektem miasta Wieliczka jest kopalnia soli, która została w 1978 roku wpisana przez UNESCO na pierwszą Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego. Kilka lat później w 1989 roku znalazła się również na Liście Światowego Dziedzictwa w Zagrożeniu. Kopalnia Soli w Wieliczce to jedyny obiekt górniczy na świecie, który ilustruje rozwój technik górniczych począwszy od średniowiecza, aż po czasy współczesne bowiem najstarsza jej czynna cześć sięga XIII w. Usytuowana pod miastem kopalnia obejmuje obszar 300 km i łączy około 3000 tysięcy wyrobisk rozłożonych na dziewięciu poziomach z czego najgłębszy z nich sięga 327 m pod powierzchnię ziemi. Jest ona jedną z najchętniej odwiedzanych atrakcji turystycznych w Polsce, w ciągu roku przewija się przez nią ok. miliona turystów. Trasa turystyczna obejmuje trzy górne poziomy, na których znajdują się między innymi groty kryształowe, urokliwe podziemne jeziora solankowe, wspaniałe kaplice w tym ogromna i wspaniale ozdobiona Komora Księżnej Kingi z dużą ilością rzeźb i płaskorzeźb z soli. Dużą atrakcję stanowi Muzeum Żup Krakowskich mieszczące się w zespole 13 komór, w których zgromadzono dużą ilość eksponatów w działach kultury materialnej, historii, archeologii oraz geologii. Łącznie udostępnionych zwiedzającym jest 20 komór położonych na głębokościach od 64 do 135 metrów, a czas zwiedzania to około 2 godziny. Kopalnia Soli w Wieliczce posiada unikalny mikroklimat, na który składa się duża wilgotności i zawartości chlorku sodu, stała temperatura (ok. 9-12°C), wysoka zawartość w powietrzu manganu, magnezu i wapnia, a także ciśnienie, jonizacja i promieniowanie świetlne. Warunki te sprzyjają prowadzeniu w kopalni turnusów rehabilitacyjnych dla osób ze schorzeniami dróg oddechowych i alergiami. Dodatkowo w podziemiach wielickiej kopalni organizowane są konferencje, bankiety, śluby, bale sylwestrowe, koncerty, imprezy sportowe.
Zabytki
|