Wawel jest jednym z najpiękniejszych zabytków nie tylko Krakowa, ale i całego kraju. Potężna rezydencja królewska stanowi połączenie gotyku i renesansu i jest dziełem włoskich mistrzów architektury. Położony na Wzgórzu Wawelskim Zamek Królewski w przeszłości należał do sławnych królów Polskich. Według badań archeologicznych ślady pierwszego osadnictwa w okolicach Wawelu datuje się około 100 tys. lat p.n.e. Położona na skrzyżowaniu szlaków handlowych osada, szybko się rozwijała i na przełomie VIII i IX wieku stała się jednym z ośrodków władzy plemienia Wiślan. W końcu pierwszego tysiąclecia n.e. Wawel zaczął odgrywać rolę ośrodka władzy politycznej. Był siedzibą pierwszych królów polskich. Najstarsze zabudowania powstały w XI w., za panowania Bolesława Chrobrego. Wawel stał się jednym z największych polskich ośrodków chrześcijaństwa. Na wzgórzu pojawiły się pierwsze przedromańskie i romańskie budowle sakralne, wśród nich, po utworzeniu w roku 1000 biskupstwa krakowskiego, kamienna katedra. Władysław Łokietek był pierwszym władcą koronowanym na Wawelu, został on również pochowany w wawelskiej katedrze, co zapoczątkowało krakowską nekropolię polskich władców. Kiedy król Zygmunt III w 1609 r. na stałe przeniósł się do Warszawy, dla Wawelu rozpoczął się trudny okres. Opieka wielkorządców i okupacja wojsk pruskich przyczyniły się do wyniszczenia zamku. Przeniesienie stolicy do Warszawy nie zmieniło jednak roli i znaczenia katedry wawelskiej, która nadal była miejscem koronacji i królewskich pochówków. W czasie rozbiorów, będący pod zaborem austriackim Wawel, pełnił rolę koszar, a następnie został przekształcony na szpital wojskowy. W XX w. rozpoczęto prace konserwatorskie, renowacja wzgórza finansowana była m.in. ze składek społecznych. Ofiarodawców upamiętniano wmurowując cegiełki z ich nazwiskami w mur przy północnym wjeździe na zamek, przy którym wzniesiono także Bramę Herbową i ustawiono konny pomnik Tadeusza Kościuszki. Po odzyskaniu niepodległości, polskie władze centralne, uznały wawelski zamek, za gmach reprezentacyjny Rzeczypospolitej do użytku Naczelnika Państwa, a następnie dla Prezydenta RP. W 1921 r. uchwałą Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej Wawel stał się jedną z oficjalnych Rezydencji Prezydenta Polski i do dziś zapis ten nie został zmieniony. Obecnie zespół obiektów tworzących Zamek Królewski na Wawelu, wpisanych na I listę UNESCO, jest jedną z największych atrakcji turystycznych Krakowa.

Na Wzgórzu Wawelskim znajduje się kompleks obiektów zabytkowych, z których najważniejsze to Zamek Królewski i Katedra św. Stanisława i Wacława, częścią tego kompleksu są także fortyfikacje Wzgórza Wawelskiego. Komnaty i apartamenty królewskie ozdobione są kosztownymi tkaninami, bajecznymi malowidłami, oraz flamandzkimi arrasami zakupionymi przez króla Zygmunta Augusta. Na uwagę zasługuje sala Poselską, w której znajdują się stropy zdobione głowami wawelskimi i Szczerbiec - miecz koronacyjny polskich królów znajdujący się w zamkowym skarbcu. W obrębie Zamku Królewskiego dostępne dla zwiedzających są następujące ekspozycje:

• Reprezentacyjne Komnaty Królewskie
• Prywatne Apartamenty Królewskie
• Skarbiec Koronny i Zbrojownia
• Wystawa Sztuka Wschodu
• Wystawa Wawel Zaginiony
• Smocza Jama
• Trasa Ogródek Królewski

Katedra Wawelska, to symbol chwały i miejsce spoczynku królów Polskich oraz wybitnych poetów. Pierwszy kościół katedralny na Wawelu wzniesiony został najpewniej niedługo po ustanowieniu w l000 r. biskupstwa krakowskiego. Katedra krakowska stanowiła centrum czci św. Stanisława, biskupa krakowskiego zamordowanego w 1079 r., do którego grobu przybywali pielgrzymi zarówno z Polski, jak i krajów sąsiadujących. Kult tego świętego łączony z ideą zjednoczenia rozbitego na dzielnice Królestwa Polskiego, zapoczątkował tradycję koronacji władców Polski w Katedrze Wawelskiej. Na przełomie wieków architektura i wystrój katedry zmieniały się wielokrotnie. Zasadniczą rolę w nadaniu katedrze jej obecnego wyglądu, odegrała dokonana w latach 1895-1910 gruntowna konserwacja budowli wraz z jej wyposażeniem. Podczas renowacji starano się zachować historyczne nawarstwienia kolejnych epok artystycznych, wprowadzono również nowe, aktualne wówczas dzieła wybitnych artystów. Wygląd wewnętrzny katedry różni się od pierwotnego stanu, trzon architektury zachował jednak swe gotyckie cechy. Katedrę otaczają trzy wieże: Wieża Wikaryjska, zwana też Wieżą Srebrnych Dzwonów, Wieża Zegarowa i Wieża Zygmuntowska, ze słynnym dzwonem "Zygmuntem", którego bicie do dziś towarzyszy ważnym uroczystościom. Wewnątrz znajduje się wiele kaplic, między innymi kaplica Zygmuntowska, Kaplica Czartoryskich, kaplica Wazów, stanowiąca architektoniczną kopię Zygmuntowskiej. W podziemiach znajdują się krypty: Krypta Wieszczów Narodowych, gdzie spoczywają m.in. Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki i Norwid, Krypta św. Leonarda, gdzie pochowano Tadeusza Kościuszko, Józefa Poniatowskiego oraz generała Władysława Sikorskiego. W siedmiu kryptach połączonych korytarzami spoczywają królowie polscy od Zygmunta Starego po Augusta II Mocnego. Katedra jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystów zabytków Krakowa. Stanowi przepiękną mozaikę stylów różnych epok, a tajemniczy półmrok panujący we wnętrzu budowli dodaje jej uroku i magii.

Smocza Jama - jaskinia krasowa u podnóża Wawelu owiana legendą o smoku wawelskim, której pierwszą wersję spisał Wincenty Kadłubek w swojej kronice z przełomu XII i XIII w. Pierwotna wersja legendy była zmieniana m.in. przez Jana Długosza, a ostateczną i obecnie najpopularniejszą wersję stworzył Joachim Bielski w XVI w. W związku z legendą w 1972 r. obok Smoczej Jamy stanęła rzeźba smoka autorstwa Bronisława Chromego. W rzeczywistości w zamierzchłych czasach jaskinia stanowiła schronienie dla włóczęgów, żebraków, biedoty itp. W 1565 r. na polecenie króla Zygmunta II Augusta została zamurowana ze względów bezpieczeństwa. Jednak niedługo później znów była użytkowana. W XII i XIII w. koło Smoczej Jamy istniała ciesząca się szeroką sławą karczma. Łączna długość podziemi stanowi 270 m, ale otwarta dla turystów trasa to 81 m. Trasa rozpoczyna się na terenie zamku i schodami schodzi do jaskini. Dostępne dla zwiedzających są trzy komory, z których najdłuższa ma 25 m długości i jest wysoka na 10 m. Wyjście znajdują się poza murami Wawelu w pobliżu koryta Wisły.