Nowa Huta to najmłodsza dzielnica Krakowa, w obrębie której znajduje się pięć dzielnic samorządowych: Czyżyny, Mistrzejowice, Bieńczyce, Wzgórza Krzesławickie i Nowa Huta. Powstała w latach 1949–1990 jako odrębne miasto, sąsiadujące z kombinatem metalurgicznym - Hutą im. Lenina (obecnie Huta im. T. Sendzimira), a od 1951 r. stała się dzielnicą administracyjną Krakowa. Zaprojektowana od podstaw jako nowoczesne miasto robotnicze w ramach Sześcioletniego Planu Rozwoju Gospodarczego, jest przykładem kompleksowego założenia urbanistycznego doby socrealizmu. Nowa Huta rozciąga się na powierzchni 110.7 km² zamieszkałej przez ok. 220 tys. mieszkańców. Najstarsza częścią Nowej Huty jest dzielnica XVIII zwana Starą Hutą lub też Starą Nową Hutą. Obejmuje ona ogromny kombinat oraz osiedla mieszkalne, tworzące wyjątkowy wizerunek dzielnicy, którego sercem jest Plac Centralny. Obszar ten został wpisany do rejestru Ochrony Zabytków Krakowa.

 

 

Badania archeologiczne dowodzą, że na terenach dzisiejszej Nowej Huty początki osadnictwa sięgają ok. 4500 - 4000 lat p.n.e. W okresie średniowiecza istniało tam kilkanaście wiosek, w których swoje siedziby miały rody szlacheckie, świadczą o tym licznie występujące na tym terenie dwory, pałace i obiekty sakralne. Budowę Nowej Huty zaczęto w 1949 roku na terenach wsi Mogiła, Pleszów i Krzesławice, był to efekt tzw. "propozycji nie do odrzucenia" jaką Bolesławowi Bierutowi złożył Józef Stalin. Założeniem było zlokalizowanie w Polsce wielkiego kombinatu hutniczego w strategicznym miejscu, bowiem o wyborze terenu zdecydowały nie tylko względy praktyczne (dostęp do wód i złóż mineralnych) ale też polityczne. Wybudowanie Huty im. Włodzimierza Lenina w okolicach Krakowa miało na celu zagłuszyć opozycyjny charakter miasta i być przeciwwagą dla inteligenckiego środowiska krakowskiego. O Nowej Hucie głośno było w całym kraju, wraz z rozwojem kombinatu, budowano też coraz to nowsze osiedla dla napływających robotników. Strajk związkowców z Huty przyczynił się do zmian ustrojowych w Polsce, do powstania III Rzeczypospolitej. W 1990 r. Pomnik Lenina stojący w Nowej Hucie zburzono, a nazwę Huty zmieniona na Huta im. Tadeusza Sendzimira.

Obecnie na terenie Nowej Huty dokonuje się wielu modernizacji. Wciąż jednak zachowała ona swoją własną, odrębną specyfikę i klimat, będącą w opozycji do reszty Krakowa. Dzielnica ta chociażby ze względu na jej architekturę na zawsze pozostanie żywym dowodem socjalizmu jaki przewinął się przez nasz kraj. Huta działa dalej ale nie jest już tak znana jak kiedyś. Najważniejszym zakładem przemysłowym Nowej Huty jest Kombinat Metalurgiczny. Obecnie na terenie Nowej Huty znajdują się też największe w kraju Zakłady Przemysłu Tytoniowego oraz cementownia. Dzielnica posiada własną sieć komunikacyjną i usługową, własny ośrodek kulturalny - Nowohuckie Centrum Kultury. Staje się coraz bardziej popularna nie tylko ze względu na wszechobecne tu uroki socrealizmu, ale również dzięki środowiskom artystycznym promującym kulturę i dorobek Nowej Huty. Do ważniejszy miejsc w obrębie Nowej Huty zalicza się Plac Centralny, Teatr Ludowy, Kino Świt, czy kultowa Cepelia - Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego.

• Osiedla Wandy i Willowe - pierwsze osiedla zbudowane w Nowej Hucie (pierwszy blok znajduje się na osiedlu Wandy blok numer 14,
• Kopiec Wandy - wedle popularnej legendy ma on stanowić mogiłę legendarnej Wandy, córki księcia Kraka,
• Centrum Administracyjne Huty im. T. Sendzimira zwane Pałacem Dożów,
• Krzesławice - Dworek Jana Matejki,
• Aleja Solidarności,
• Aleja Róż, Aleja Przyjaźni,
• Mogiła - Zespół Klasztorny OO. Cystersów,
• Mogiła - drewniany kościół św. Bartłomieja,
• Kościół Arka Pana,
• Muzeum Lotnictwa,
• Muzeum Czynu Zbrojnego.